John Skoog presenteert met L A N D een nieuw meeslepend werk

december 18th, 2014

L A N D is de eerste solotentoonstelling in Nederland van de Zweedse kunstenaar John Skoog (1985). In de projectruimte A Tale of a Tub te Rotterdam toont hij zijn nieuwste film SHADOWLAND en zien we nooit eerder tentoongestelde foto’s uit zijn oeuvre.

A Tale of a Tub stelt ons met plezier voor aan het werk van John Skoog. In de eerste plaats omdat hij al vele prijzen in ontvangst heeft mogen nemen voor zijn films, foto’s en installaties die over heel de wereld zijn vertoond. In de tweede plaats omdat hij een rijke Scandinavische filmtraditie voortzet, namelijk die van betekenisloze plaatsen een nieuw leven inblazen.

SHADOWLAND

Het verlaten landschap van Californië heeft de hoofdrol in SHADOWLAND, maar het echte verhaal wordt niet helemaal duidelijk. In de film zien we het landschap langzaam aan ons voorbij trekken. De locaties die getoond worden, zijn in het verleden gebruikt als plaatsvervangers voor plekken elders op de wereld. Tegenwoordig worden de locaties gekenmerkt door afwezigheid van sociale activiteiten. Het feit dat de film zwart-wit is en je niets anders hoort dan natuurlijke geluiden, geeft je ruimte een eigen betekenis te geven aan het indrukwekkende werk van Skoog.

Vervlogen tijden

Het thema van afwezigheid sluit goed aan op het oude badhuis waar de tentoonstelling plaatsvindt. De foto’s die te zien zijn bij binnenkomst getuigen volgens curator Nathanja van Dijk van vervlogen tijden. Skoog fotografeerde bioscopen die al jaren niet meer in gebruik zijn. Net als bij SHADOWLAND kunnen we ook hier onze verbeelding de vrije loop laten. Elke bezoeker ervaart de tentoonstelling dan ook op zijn eigen manier. Toch stelt zijn werk wel bepaalde kaders vast waarin je je verbeelding moet laten spreken. Op zoek naar herinneringen legt hij mensen en landschappen vast die een sterke emotie oproepen.

In L A N D maken we aangenaam kennis met de Zweedse kunstenaar John Skoog en de vervlogen momenten die hij nieuw leven inblaast. Zijn werk heeft voor iedereen een andere betekenis, maar maakt gegarandeerd sterke emoties los.

 

Tags: , , , ,
Posted in Kunst, Recensie | No Comments »

Hoe is het nu met … singer-songwriter Jasper Merle?

december 18th, 2014

Jasper Merle financierde zijn nieuwste ep, Native Heartsongs, via crowdfunding-platform Voordekunst. De ep bevat zes spirituele liederen die teruggaan op oude culturen. Een verrassend vertrek van zijn eerdere, overwegend traditionele singer-songwriterstijl. Of zat het er vanaf het begin al een beetje in?

Merle begon zijn carrière in het singer-songwritercircuit. In 2005 bracht hij een Engelstalige cd uit: Coming Home, en in 2011 een Nederlandstalige: Alles Beweegt. Ook deed hij mee aan het eerste seizoen van De beste singer-songwriter van Nederland. “Met dat Engelse en Nederlandse materiaal heb ik veel opgetreden en dat vond ik fantastisch, echt hartstikke gaaf.”

Merle vertelt dat hij zich gaandeweg echter ook met heel ander materiaal bezig ging houden – namelijk devotionele en spirituele liederen uit oude culturen. “Op een gegeven moment kwam ik daarmee in contact en werd ik daar heel erg door geraakt en geïnspireerd.” Zo begon hij steeds meer dergelijke liedjes te spelen en schrijven – zoals de ijle, dromerige mantra ‘Hamsa Soham’. Na een tijdje ontstond het idee om een ep ervan te maken.

Collectieve ervaring

Merle wilde de ep anders financieren dan zijn vorige plaat. Deze realiseerde hij via een grote persoonlijke investering, wat het nodige risico met zich meebracht. “Ik wilde het low profile te houden, zonder dat risico. Ik had eens van Voordekunst gehoord en dacht: ‘ik probeer het en als het lukt is het super!’” Over het fenomeen crowdfunding is Merle enthousiast. “Het is een heel andere manier van functioneren in de maatschappij, dat vind ik echt leuk. Je bent niet meer afhankelijk van één geldschieter, of van een platenmaatschappij. Het is veel meer collectief, dat vind ik erg mooi.”

Merle’s waardering voor dat collectieve aspect is toepasselijk. Hij vertelt namelijk dat hij in zijn concerten ook steeds meer de collectieve ervaring is gaan benadrukken. “Ik merkte dat ik het steeds belangrijker vond om samen een prettige sfeer te creeëren en de avond te maken.” Dus doet hij tegenwoordig zijn best het publiek bij de show te betrekken, bijvoorbeeld via samenzang. Hij componeert zelfs dikwijls ter plekke liedjes voor zijn toeschouwers. “Mensen komen dan met een verhaal of thema. Ik luister daarnaar en improviseer ter plekke een lied. Zo wordt iemands verhaal gehoord en komt er meteen een lied dat erbij past. Dat heeft vaak een heel prettig effect.”

‘Verstilling’

Merle bevestigt dat mensen iets meegeven belangrijk is bij zijn musiceren. “Dat vind ik sowieso met muziek: het moet je raken, je iets geven. Muziek kan je in een staat van rust brengen, van heelheid.” Dit is wat hij het ‘verstillend effect’ van muziek noemt. “Uiteindelijk gaat het me erom om in dit moment volledig aanwezig te zijn. Die stilte die van binnen zit meer naar de voorgrond brengen, en dingen als ‘ego’ en ‘denken’ meer naar de achtergrond halen. Als muziek daarbij kan helpen is dat te gek.”

Merle vertelt dat dit doel van begin af aan al in zekere zin voor hem aanwezig is – al benadrukt zijn eerdere werk het minder. Hij merkt op dat ook een Nederlandstalig lied iemand echt kan raken, “terwijl een mantra diezelfde persoon misschien allergische reacties geeft”. Maar hij geeft toe dat wat hij nu doet meer past bij dat helende effect. En dat dit dus misschien een natuurlijke stap is in zijn ontwikkeling als artiest. “Wat ik mooi vind aan die oude culturen waar ik me nu op concentreer, is hoe ze met klank, met geluiden, met muziek doelgericht werken aan heelheid en gezondheid. Op een manier die je echt in contact kan brengen met de natuur, met de kosmos en met jezelf. Daar komt oorspronkelijk mijn passie voor spiritualiteit ook vandaan.”

Rust uitstralen

Die spiritualiteit wilde Merle ook laten zien bij het presenteren van zijn crowdfundingproject. “Ik wilde een zekere rust uitstralen, een zekere lichtheid.” Vandaar ook de sfeervolle, serene foto’s op zijn website en op de hoes van de ep. Hij wilde dit echter niet te sterk aanzetten: “Ik heb het subtiel gehouden. Zo heb ik op de foto’s een paar kristalletjes in de boom achter me gelegd. Het is dus aanwezig, maar krijgt niet te veel nadruk. Zo oogt het ook nog een beetje stevig en aards.”

Deze presentatie was effectief: 112 % van het streefbedrag werd binnengehaald. Mede dankzij het publiek dat Merle aan zijn eerdere werk dankt. Een deel hiervan is volgens hem afgevallen: dat had meer met zijn Nederlandse liedjes. Maar dat deert hem niet, want hij is tevreden met de balans die hij gevonden heeft. “De combinatie tussen het nieuwe, dat oudere Nederlandse materiaal en die geïmproviseerde liedjes is heel leuk.” Of de Native Heartsongs-ep een uitstapje is, durft hij niet te zeggen. “Misschien ga ik terug naar het Nederlandstalige, misschien niet. Ik vind het lekker om daarin vrij te bewegen. Ik laat me gewoon verrassen door wat de toekomst brengt.”

Native Heartsongs is in zijn geheel te beluisteren via Bandcamp.

Tags: , , , , ,
Posted in Interview, Muziek | No Comments »

De fragmentariër: De hoboïst en ik

december 18th, 2014

Beluister dit gedicht:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

De hoboïst en ik

Ik zat met twee vrienden in de kroeg en toen hadden wij een idee. Ik had slapeloze nachten, was doodgegooid met nare verhalen en voelde me een ongelukszoeker. Als ik over slachtoffers wilde horen was ik wel priester geworden in plaats van kunstenaar. We hadden het over het gevoel van ontworteling, over jezelf op een andere plaats terugplanten en je niet meer voelen als een boom zonder thuisland. Een vriend zei dat mijn hart was zoals ijs op een rivier. Dat kan ook steeds opnieuw kapotgaan. Dat klonk wel ingewikkeld, maar vond ik eigenlijk toch wel heel mooi. De volgende dag stond ik onder de douche en luisterde naar een hoboïst die melodieën van dak- en thuislozen speelde. Alleen muzikanten weten goed wat mensen nu willen. De fragmentariër is een wekelijks gedicht van Luuk Imhann, waarin hij heel meta verwijst naar drie artikelen op CultuurBewust.nl. De foto is van Suzi Colpa.

Tags: , ,
Posted in Gedicht, Literatuur | No Comments »

Ketamine zorgt zowel voor afstand als betrokkenheid

december 18th, 2014

Het jaarlijks terugkerende filmproject One Night Stand voor talentvolle filmmakers in Nederland heeft dit jaar zes films van ongeveer veertig minuten opgeleverd. Eén van die films is Ketamine van regisseur Rogier Hesp. Na de begrafenis van hun moeder blijven de twee jonge broers Vincent en Sjoerd een tijdje in haar geboortedorp. Wanneer de jongens overmatig drugs gaan gebruiken, krijgt je te maken met tegenstrijdige emoties. 

Omdat de jongens hun moeder zijn verloren en geen plek hebben om naartoe te gaan, besluiten ze te blijven in het dorp waar ze begraven is. Ze huren een caravan en verblijven op het land van een boer. Als ze zorgen voor de hond van de overleden schoonvader van de boer hoeven ze maar de helft van de huur te betalen. Om het geld bij elkaar te krijgen verdient de oudste broer bij door medische proeven te doen. Tegen de pijn krijgt hij allerlei medicijnen mee.

Afstand

De jongens gaan de medicijnen veelvuldig als drugs gebruiken. Ze weten dat het niet goed is, maar komen er niet meer vanaf. Door het drugsgebruik kunnen ze alles even vergeten. Als kijker zie je de gebeurtenissen van buiten af. Je kijkt nooit letterlijk vanuit de ogen van één van de jongens. Ook de trips die de broers door de drugs beleven, ervaar je als kijker niet met ze mee. We zien ze op de grond liggen, giechelen en wegdromen, maar je ziet niet wat er in hun hoofd omgaat tijdens de trip. Hierdoor blijft er een bepaalde afstand tussen de personages en de kijker.

Tegenstrijdige gevoelens

Ketamine wekt dubbelzinnige emoties op. Aan de ene kant voel je als kijker heel sterk dat de jongens fout bezig zijn. Dit versterkt het gevoel van distantie. Dit komt bijvoorbeeld door beelden van de doodzieke hond die de jongste broer Sjoerd rennend in de nacht naar de dierenarts draagt. De hond komt tot twee keer toe bijna te overlijden doordat hij van de drugs eet. Aan de andere kant heb je medelijden met de broers. Zo kom je te weten dat hun moeder nooit goed voor hun gezorgd heeft. Je ziet dat de jongens het moeilijk hebben waardoor engagement ontstaat. Het op en neer geslingerd worden tussen afstand en betrokkenheid zorgt ervoor dat de film hard binnenkomt.

Vanaf 5 december 2014 zijn de zes films van One Night Stand wekelijks te zien op NPO 2.

 

Tags: , , , ,
Posted in Film, Recensie | No Comments »

Belletrie! Kerst!

december 18th, 2014

De kerstsfeer daalt langzamerhand over Nederland neer. Mailtjes over diners, borrels en soirees druppelen binnen en bij mijn huisgenoten schalt Frank Sinatra door de luidsprekers. Net als bij mijn familie tijdens het jaarlijkse kerstdiner. Alleen staat dan een ouderwetse langspeelplaat op, waardoor de Spotify-reclames, die uiteraard nog wat luider zijn dan Sinatra, je bespaard blijven. Daarvoor in de plaats krijg je de ruis van een oude plaat die zo’n avond net dat beetje meer sfeer geeft. Maar niet alleen muziek, familie en een belachelijk groot stuk vlees maken de kerstsfeer compleet, ook literatuur doet dat.

De kerstdagen, waarop niemand zo vrolijk is als de reclames ons gebieden, zijn mooie periodes om in een stil huis een goed boek op te pakken. Net voordat de ooms, tantes, neven en nichten op de stoep staan lekker de fauteuil voor het raam opzoeken. Hopend dat moederlief je niet naar de keuken roept om onder streng toezicht het een en ander te snijden. Voor die schaarse momenten is een aantal boeken zeer geschikt. Natuurlijk is er De avonden van Gerard Reve, dat zich tijdens die periode aan het einde van december afspeelt. Dat is een heel geschikt boek. Maar een corpulent werk uit de Russische Bibliotheek kan ook geen kwaad. Al is het alleen maar om te lezen dat het daar nóg kouder is dan bij ons in Nederland.

En na het lezen druppelt de familie binnen. De hectiek van de keuken, en later de gezellige drukte aan tafel. Dan is het geweldig om de boel, tijdens een sporadisch rustig moment, wat te observeren, niet? De ene oom die net wat vaker naar een fles wijn dan een schaal piepers grijpt. De tante die haar groenten slechts eet als ze verdronken zijn in de jus. En de kleine neefjes die per stuk een familiefles cola naar binnen werpen, dus na het eten niet zouden misstaan op de meest duistere hardcore feesten.

Maar goed dat het moment in je fauteuil met Gerard Reve of een Rus aan die avond vooraf kan gaan. Het is de paradox van die ultieme rust vooraf en de gezellige hectiek tijdens het diner die Kerstmis aangenaam maakt. Ik ben er helemaal klaar voor. Laat Frank Sinatra maar van stal komen, de wijn en varkenslappen bereid, maar vooraf: een luie stoel, pantoffeltjes en een goed boek.

Rick Groenen schrijft eens in de twee weken een column voor CultuurBewust.nl. Lees ook zijn andere columns!

Tags:
Posted in Column, Literatuur | No Comments »

Alle gedichten van Borges is een juweel voor in je boekenkast.

december 18th, 2014

Jorge Luis Borges werd bekend met zijn proza, maar schreef daarna voornamelijk nog poëzie, zelfs toen hij blind werd. Door de bundel Alle gedichten kan Nederland ook kennis maken met zijn werk. De verzen wisselen elkaar af in vorm en stijl en zijn van een onafgebroken meesterschap. Deze vertaling is een rijkdom voor de liefhebber.

Borges is een schrijver die een universum op zichzelf vormt, en lastig in een categorie valt te plaatsen. Zoals Franz Kafka of James Joyce staat hij buiten de tijd. Alle Gedichten is zorgvuldig samengesteld en geredigeerd door de meester zelf, en zelfs voorzien van zijn beschouwingen. ‘In die tijd zocht ik de avondschemering, de randen van de stad en het ongeluk; nu de ochtenden, het centrum en de rust.’

Vorm vs. inhoud

In het ene vers hanteert Borges vaste rijmschema’s en andere verzen worden haast prozaïsch, hij hanteert geen specifieke esthetica. De vertalers blijven dicht en getrouw op de tekst van Borges, en hebben daarmee een puike klus geklaard. Inhoudelijk is er ook veel variatie. Zo getuigt zijn vroege werk van een drang naar metaforiek en omschrijvingen van spirituele gewaarwordingen. Later is hij meer vanuit de herinnering gaan schrijven, ook omdat hij blind werd. Hij moest het doen met enkel zijn geheugen, wat niets aan zijn oeuvre heeft afgedaan. De bundel vormt een volledige verzameling van zijn fantastisch labyrint.

Persoonlijk

In de sterk verhalende gedichten zien we de persoon Borges vaak zelf opduiken. Wie hem kent, herkent hem in zijn verzen over spiegels, bibliotheken en dolken. Vooral zijn relatie met boeken is fascinerend, hij leeft met ze alsof het zijn vrienden zijn. Het maakt niet uit dat de makers ervan overleden zijn. ‘De pagina’s die ik heb gelezen zijn mijn trots.’ In zijn gedichten passeren veel van zijn schrijvers-vrienden, wat genieten is voor lezer die dezelfde vrienden heeft. In het gedicht Mijn boeken schrijft hij: Mijn boeken zijn mij even vertrouwd als dit gezicht
met grijze slapen (…)
Niet zonder een zekere logische wrevel
bedenk ik dat mijn wezenlijke woorden
staan op de pagina’s die niet weten wie ik ben,
niet op de pagina’s die ik heb geschreven.’

 

 

Tags: , , , ,
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »

Een sterke en complexe tweestrijd in Bethlehem

december 18th, 2014

Wat doe je als je moet kiezen tussen twee kwaden? De zeventienjarige Palestijnse Sanfur worstelt met dit dilemma in Yuval Adler’s indringende speelfilmdebuut Bethlehem. Met een hoofdrolspeler die in je hart gaat zitten en een verhaal dat door je hoofd blijft spoken, heeft Adler een waardevolle film over het Midden-Oostenconflict gemaakt. 

Sanfur (Shadi Mar’i) is het laagste wat je in de Palestijnse maatschappij kunt zijn: informant voor de Israëlische geheime dienst. Agent Razi behandelt Sanfur als zijn eigen zoon, maar doet er tegelijkertijd er alles aan om hem zoveel mogelijk informatie te ontfutselen over zijn bij Hamas actieve broer Ibrahim. Deze is mogelijk betrokken is bij een aanslag in Jeruzalem. Sanfur moet kiezen, wie gaat het ontgelden?

Gespannen relaties

Bij een film over collaborateurs in het conflict tussen Israël en de Palestijnen is een vergelijking met Hany Abu Assad’s Omar snel gemaakt. Daar waar Assad vooral focust op een strijd voor liefde en vrijheid, legt Adler meer nadruk op de uiterst complexe en gespannen relaties tussen de Israëlische geheime dienst, Sanfur en diens familie. Ook krijgt de Israëlische agent in Bethlehem een menselijker gezicht, waardoor je na de film in een even grote tweestrijd verkeert als Sanfur.

Lieve hondenogen

Vanaf het moment dat Sanfur in beeld komt is het moeilijk om niet te gaan houden van Mar’i zijn donkere droopy ogen en oprechte spel. Je snapt zijn genegenheid voor Razi, je voelt zijn pijn als zijn vader hem weer eens uitkaffert en je hoopt uit alle macht dat het goed met hem gaat aflopen.
Dat een happy end echter niet waarschijnlijk is, wordt door Adler al voorboden. Bij de Israëlische geheime dienst is geen ruimte om met informanten te sympathiseren, iets waar Razi herhaaldelijk tegenaan loopt. Een verschrikkelijke en ijzersterke scène is wanneer Ibrahim probeert te vluchten voor de Israëlische politie in het huis van een willekeurig Palestijns gezin. De politie maakt het huis bijna met de grond gelijk om tot Ibrahim’s schuilplaats door te dringen. Nee, vrolijk is anders. Realistisch en urgent is Bethlehem des te meer.

Tags: , , , , ,
Posted in Film, Recensie | No Comments »

« Older Entries |

Volg ons

Nieuwsbrief

Ja, ik ontvang graag tweewekelijks de tofste culturele uitgaanstips.